انحنای غیرطبیعی پایین پا، از زانو به پایین، را زانوی ضربدری، یا در اصطلاح پزشکی ژنووالگوم، گویند که هنگام مماس بودن دو زانو، فاصله زیادی را بین زانوها و پاها ایجاد می‌کند.
پای اکثر کودکان به دلیل جمع بودن پاها در دوران جنینی در رحم تا حدود سن ۳ سالگی کمانی شکل است و پس از آن تا سن ۴ یا ۵ سالگی، پیش از این که صاف شدن پاها شروع شود، زانو ضربدری است و در نهایت هم‌محوری و حالت طبیعی پاها در سنین ۶ تا ۷ سالگی شکل می‌گیرد.
بااین حال در برخی کودکان حالت زانو ضربدری از بین نمی‌رود یا این حالت در سنین بالاتر ایجاد می‌شود. دلیل بروز عارضه زانو ضربدری غالباً مشخص نیست، اگرچه زانو ضربدری می‌تواند پی‌آمد عارضه‌هایی استخوانی‌ مانند نرمی استخوان یا کمبود ویتامین ث (اسکوروی) یا نتیجه یک بدشکلی استخوانی ارثی باشدdarman-paye-zarbdari

علائم و نشانه ها
اگر کودک با پا ضربدری زانوها را در حالت ایستاده به یکدیگر بچسباند، فاصله قابل توجهی بین دو پا، از زانو به پایین، به گونه‌ای ایجاد می‌شود که پاها و مچ پاها بیش از حالت طبیعی از یکدیگر دور خواهند بود.
فاصله اندک بین پاها و مچ پاها طبیعی است، و فاصله حدود ۱۰ سانتی متری در کودکان زیر ۴ سال مایه نگرانی نیست. بااین حال بهتر است در صورت مشاهده موارد زیر کودک را برای معاینه نزد پزشک عمومی ببرید:
فاصله بین دو مچ پا بیشتر از ۱۰ سانتی متر است.
تفاوت آشکاری بین زاویه از زانو به پایین پاها در زمان صاف ایستادن وجود دارد.
زاویه رو به داخل یا خارج زانو بیش از حد طبیعی استbimari-zanooye-zabdari
کودک به دلیل زاویه زانو از زانو درد رنج می‌برد.
کودک به دشواری یا شیوه‌ای غیرطبیعی و ناخوشایند راه می‌رود.
زانو ضربدری در بزرگسالان
زانوی ضربدری گاهی اوقات در میان بزرگسالان نیز به چشم می‌خورد که در افراد مسن‌تر غالباً از مشکلات مفصلی مانند آرتروز یا روماتیسم مفصلی نشأت می‌گیرد.
حالت اندامی نامناسب در موارد شدید به تدریج تأثیر نامطلوبی را بر دیگر بخش‌های بدن، مانند مفصل‌های ران یا لگن، کمر یا پا و کف پا به جا می‌گذارد و در نتیجه بیمار دچار درد، لنگش یا مشکل در راه رفتن می‌شود

علت ها و دلایل
زانو ضربدری در میان کودکان سالم زیر ۶ یا ۷ سال بسیار رایج است. این عارضه به این دلیل رخ می‌دهد که وزن کودک، در قالب بخشی طبیعی از فرایند رشد، به قسمت خارجی مفصل زانو تحمیل می‌شود.نرمی استخوان
عارضه‌ای نادر که رشد استخوان کودک را تحت الشعاع قرار می‌دهد و معمولاً از کمبود ویتامین D ناشی می‌شود. لازم به ذکر است که نور خورشید منبع ویتامین D است و این ویتامین در ماهی‌های چرب، تخم مرغ، مواد غذایی غنی شده و برشتوک صبحانه یافت می‌شود.paye-zarbdari-bimari-pa
کمبود ویتامین‌ها و مواد مغذی
مانند کمبود ویتامین ث (اسکوروی) که تأثیر بسیار نامطلوبی بر رشد استخوان‌ها و مفصل‌ها دارد، البته خوشبختانه این بیماری نادر است.
عارضه‌های نادر ژنتیکی یا ارثی
مانند سندرم کوهن که مشکلات متعددی چون دشواری متوسط تا شدید‌ در یادگیری، مشکلات بینایی پیشرونده و در موارد انگشت شمار مفصل‌های خمیده را به دنبال دارد.
سابقه وجود ناهنجاری‌های اسکلتی در خانواده نیز می‌تواند علت اصلی ضربدری شدن زانوی کودکان باشد.
آرتروز زانو نیز گاهی اوقات باعث ضربدری شدن زانوها می‌شود. زانوی ضربدری فشار مضاعفی را به مفصل زانو تحمیل می‌کند که در نهایت به آرتروز می‎انجامد.