عصب سیاتیک از ناحیه نخاع شروع شده است و به سمت لگن، باسن امتداد دارد و سپس در ناحیه ساق پا به دو قست تقسیم شده است. این عصب یکی از طولانی ترین و مهمترین عصب ها در بدن است که به صورت مستقیم روی توانایی کنترل و ایجاد حس در ساق پا تاثیر میگذارد. زمانیکه عصب سیاتیک آسیب میبیند یا تحریک می شود، بیماری درد سیاتیک ایجاد می شود.در صورتی که عصب بعد از جاندازی شکستگی یا دررفتگی خوب نشود بسته به نوع آسیب عصب سیاتیک باید درمان شود.dard-siatik

درد عصب سیاتیک چیست؟

درد رگ سیاتیک می تواند به صورت دردهای ملایم یا شدید به صورت کمر درد، درد باسن، پا و ساق پا ظاهر شود. شما همچنین ممکن است با احساس ضعف وبی حسی در این نواحی مواجه شوید. بوسیله آسیب دیدگی های عصب و فشار روی عصب مانند فشار روی مهره ها (استخوان های ناحیه کمروگردن) ایجاد می شود. بر اساس گفته های انجمن جراحان ارتوپد آمریکا درد سیاتیک معمولا در افراد بین سن 30 و 50 سال رخ می دهد.asab-siatik

علت

درد رگ سیاتیک بر اثر شرایطی ایجاد میشود که روی ستون مهره ها و عصب هایی که از مفصل کمر عبور کرده است، تاثیر میگذارد. از طرف دیگر این آسیب دیدگی ها بر اثر افتادن روی زمین یا تومورهای عصب سیاتیک یا ستون مهره ها ایجاد می شود. شرایط رایجی که باعث بروز درد می شود، در ادامه مهم ترین علت درد سیاتیک ذکر شده است:

  • بیرون زدگی دیسک: مهره ها یا استخوان های ستون مهره ها بوسیله یک قسمت غضروف از یکدیگر جدا شده اند، این غضروف ها باعث لغزنده شدن مفصل و نرم شدن آن هنگام حرکت می شوند. زمانیکه اولین لایه از غضروف ها پاره می شود، بیرون زدگی دیسک ایجاد شده و ماده درونی دیسک می تواند بیرون بزند و باعث فشار روی عصب سیاتیک و در نهایت منجربه درد پا و کمر و بی حسی در ناحیه تحتانی بدن شود که به آن درد رگ سیاتیک یا درد عصب سیاتیک هم می گویند. بر اساس مطالعات انجمن جراحان ارتوپد آمریکا از هر 50 نفر یک نفربا مشکل بیرون زدگی دیسک در طول زندگی مواجه می شود.elat-dard-siatik
  • تنگی کانال نخاعی ستون مهره ها: به این نوع اختلال استنوزیس ستون مهره های ناحیه کمر گفته می شود. این شرایط با تنگ شدن کانال های نخاعی ایجاد میشود این تنگی کانال باعث ایجاد فشار روی نخاع و عصب سیاتیک می شود.
  • اسپوندیلوزیس(تغییرات استخوانی که باعث فشار به عصب می شود): این شرایط بر اثر فرسودگی دیسک ایجاد می شود. زمانیکه یکی از استخوان های ستون فقرات یا مهره ها به مهره دیگر فشار بیاورد این فشار باعث فشار و درد رگ سیاتیک می شود.
  • سندروم پیریفورمیس: این سندروم یکی از اختلالات نادر ماهیچه ای است که در ماهیچه پیریفورمیس ایجاد می شود(این ماهیچه ناحیه تحتانی ستون مهره ها را به استخوان ران متصل کرده است). گرفتگی و انقباض در این ماهیچه باعث ایجاد درد سیاتیک می شود، که بر اثر فشار روی ناحیه ران که عصب  از آن عبورکرده است، ایجاد می شود. سندروم پیریفورمیس با انجام فعالیت هایی مانند نشستن های طولانی مدت، افتادن روی زمین ایجاد و منجر به درد عصب سیاتیک می شود.elat-siatik

موارد متعددی میتوانند خطر بروز درد عصب سیاتیک را افزایش دهند، رایجترین این موارد در زیر ذکرشده است:

  • سن: زمانی که سن افراد افزایش یافت بدن دچار پیری و فرسودگی می شود.
  • شغل: انجام شغل های خاصی که باعث ایجاد فشار زیادی روی مفصل کمرمیشود، مانند شغل هایی که باید در آن اشیاء و اجسام سنگین بلند کرد یا شغل هایی که باید به صورت مستمر بنشینید یا حرکات چرخشی انجام دهید می تواند باعث بروز درد عصب سیاتیک کمر و پا شود.
  • دیابت: این بیماری می تواند خطر آسیب دیدگی عصب ها را مانند عصب سیاتیک افزایش دهد.
  • سیگا رکشیدن: سیگار کشیدن باعث می شود که لایه خارجی دیسک در ستون مهره ها فرسوده شود.sighar-elat-siatik

علائم و نشانه ها

علائم درد عصب سیاتیک مشخص و واضح است. در صورتیکه دچار درد شوید، این درد بصورت درد پایین کمر شروع و  به سمت باسن و در اندام های تحتانی به ویژه درد پا و کمر کشیده می شود. بیماری درد سیاتیک بر اثر آسیب دیدگی عصب ایجاد می شود و ممکن است همراه با درد، علائم دیگر آسیب دیدگی نیز ایجاد شود، علائم دیگر آن شامل موارد زیر است:
1- درد کمر و پا که با انجام فعالیت و حرکت منجر به درد شدید می شود.alaem-siatik
2- بروز بی حسی و ضعف که این علائم درد  می تواند در ساق پا و پا و در مسیری که عصب سیاتیک عبور کرده است، ایجاد شود و در موارد شدید بی حسی و بی حرکتی ایجاد می شود.
3- احساس سوزن سوزن شدن و سوزش کف پا
4- بی اختیاری در کنترل ادرار و مدفوع این علائم از نشانه های سندروم دم اسب است و باید بلافاصله بعد از بروز این علائم به پزشک مراجعه کنید. این علائم جزء نشانه های نادر درد رگ سیاتیک می باشد.

زمان مراجعه به پزشک

در صورتیکه با علائم زیر مواجه شدید حتما به پزشک مراجعه کنید:
1- بروز درد بعد از آسیب دیدگی های شدید یا تصادف در اثر فشار روی عصب سیاتیک
2- بروز دردهای شدید و ناگهانی در ناحیه تحتانی کمر یا ساق پا که با ضعف و بی حسی درساق پای همراه است.
3- عدم کنترل ادرار و مدفوع که از علائم سندروم دم اسب است. این سندروم اختلال نادری است که در صورتیکه درمان نشود می تواند باعث فلجی و اختلالات در عملکرد روده، مثانه و کاهش میل جنسی شود به دلیل اینکه علائم این اختلال به تدریج ایجاد میشود زمانیکه علائم آن ظاهر شد باید بلافاصله به پزشک مراجعه کنید. علائم این اختلال شامل موارد زیر است:

  •  بروز درد وبی حسی در یک یا هر دو ساق پا که بلند شدن را برای فرد مشکل ساز می کند که این جزء علائم درد سیاتیک و زمانیکه فرد می خواهد از جای خود برخیزد کمی لنگ میزند.
  • از دست رفتن حس به صورت ناگهانی یا تشدید بی حسی در نواحی تحتانی بدن مثلا بین ساق پا، باسن، ناحیه داخلی ران، پشت ساق پا، پاشنه و داخل پا.

تشخیص

به دلیل اینکه نشانه ها و علائم عصب سیاتیک در افراد مختلف متفاوت است پزشک در ابتدا از وضعیت کامل سلامتی بیمار مطلع می شود. این ارزیابی ها شامل بروز هر گونه آسیب دیدگی قبلی در بیمار، محل بروز درد و میزان شدت درد است.

Closeup of male with lower back pain.

مرحله بعدی انجام معاینه فیزیکی که شامل ارزیابی استقامت و انعطاف ماهیچه ها است همچنین پزشک از بیمار میخواهد که حرکات کششی را انجام دهد تا بروز درد رگ سیاتیک هنگام حرکت را در بدن بیمار ارزیابی کند. مرحله بعدی تشخیص برای افرادی است که دچار درد سیاتیک بیشتر از یک ماه هستند یا به بیماری خاصی مانند سرطان مبتلا هستند. تست هایی برای ارزیابی وضعیت عصب های بدن در این گونه موارد نیاز است. همچنین انجام تست های عکس برداری می تواند تصاویری از ستون مهره ها در اختیار پزشک قرار دهد و پزشک بوسیله این عکس ها می تواند علت بروز درد را ارزیابی کند. رایجترین تست های عکس برداری که برای تشخیص انجام می شود شامل موارد زیر است:

  • عکس برداری اشعه ایکس از ستون مهره ها: عکس برداری اشعه ایکس نمی تواند، آسیب دیدگی عصب سیاتیک را نشان دهد اما می تواند، نشان دهنده اختلالات دیگری مانند بیرون زدگی دیسک یا آسیب دیدگی های دیگرعصب و رگ باشد.
  • ام آر آی: ام آر آی ستون فقرات با استفاده از امواج مغناطیسی و امواج رادیویی تصاویر جزئی از مفصل کمر را نشان می دهد.tashkhis_siatik
  • توموگرافی سی تی اسکن: سی تی اسکن نوعی عکس برداری است که از امواج رادیویی برای نشان دادن تصاویر جزئی از بدن استفاده میکند. همچنین ممکن است در این نوع تست پزشک رنگ های خاصی را برای نشان دادن تصاویر واضح تری از نخاع و عصب سیاتیک در ستون مهره ها تزریق کند که به این روند میلوگرام سی تی (myelogram) گفته می شود.

درمان

در اولین جلسه مراجعه به پزشک و تشخیص سیاتیک پزشک موارد درمانی را به شما توضیح خواهد داد یکی از مهمترین نکاتی که پزشک به شما توصیه می کند، انجام دادن فعالیت های روزانه و تا حد امکان جلوگیری از خوابیدن طولانی مدت در رختخواب و جلوگیری از انجام فعالیت هایی که باعث تشدید درد رگ سیاتیک می شود، است.

درمان بدون جراحی

در ادامه برخی درمان های بدون جراحی درد رگ و عصب سیاتیک پا و کمر آورده شده است:

درمان های خانگی

تعدادی از رایج ترین درمان های خانگی در ادامه ذکر شده است:
یخ درمانی: شما می توانید از کمپرس یخ یا بسته های گیاهان یخ زده برای این روش درمانی استفاده کنید کمپرس های یخ یا بسته گیاهان یخ زده را در یک حوله قرار دهید و آنرا روی موضع درد به مدت 20 دقیقه در یک روز قراردهید. این کمپرس در روزهای اول بعد از آسیب دیدگی باید چند مرتبه در یک روز استفاده شود این روش باعث کاهش تورم و درد رگ سیاتیک می شود.darman-khanegi-siatik
گرما درمانی: برای استفاده از این روش شما می توانید کمپرس های گرم و پدهای گرم را تهیه کنید، توصیه می شود که کمپرس یخ را در چند روز اول استفاده کنید. بعد از 2 یا 3 روز کمپرس یخ را با کمپرس گرم جابه جا کنید، در صورتیکه درد عصب سیاتیک شما پایدار بود کمپرس های گرم و یخ را به صورت متناوب استفاده کنید.

پزشک پا