آناتومی پا

پا از اعضای مهم بدن محسوب میشود و به عبارتی قلب دوم انسان است.حفظ سلامت پا و مراقبت از پاها امری ضروری می باشد.در این مطلب میخواهیم شما را با استخوانهای تشکیل دهنده پا و آناتومی پا آشنا کنیم.پا از 26 استخوان تشكيل شده است. 14 عدد بند انگشتان (Phalanges) ، 5 عدد استخوان متاتارس و 7 عدد استخوان تارس (tars) .

پا از نظر فونكسيون به 3 قسمت (Segments) خلفي، مياني و قدامي تقسيم شده است . قسمت خلفي شامل استخوانهاي تالوس و كالكانئوس مي باشد. تالوس كه در قله پا قرار گرفته و جزء مفصل مچ پاست، مستقيماً زير درشت ني و نازك ني قرار دارد. كالكانئوس (استخوان پاشنه) در قسمت خلف پا قرار دارد و از طريق بافتهاي نرم پاشنه با زمين در تماس مي باشد. قسمت مياني از 5 استخوان تارس تشكيل شده است كه به صورت ذوزنقه غيرمنظمي مي باشد، كه قاعده آن داخلي و قله آن خارجي قرار گرفته است. اين 5 استخوان عبارتند از : 3 عدد استخوان ميخي شكل (Cuneiforms) ، يك عدد استخوان ناويكولر (Navicular) و يك عدد استخوان كوبوئيد (Cuboid). قسمت قدامي شامل 5 استخوان متارتارس و 14 بند انگشتان است. اولين انگشت پا از 2 بند تشكيل شده، درصورتي كه ساير انگشتان از 3 بند.anatomy-pa1

استخوان تالوس كه در قله پا قرار گرفته داراي 3 قسمت است تنه، گردن ، سر. سطح فوقاني و داخل تنه آن با استخوان درشت ني و سطح خارجي آن با نازك ني مفصل مي شود.

اين طرز قرار گرفتن تنه تالوس بين قوزكهاي داخلي و خارجي را اصطلاحاً جايگاه مچ پا (Ankle mortisc) ناميده اند. قوزك درشت ني فوقاني جدار داخلي تنه تالوس را در بر گرفته و قوزك خارجي تمام سطح خارجي تنه تالوس را مي پوشاند. بدين ترتيب وزن بدن از طريق مفصل تالوتيبيال به استخوان تالوس منتقل مي گردد. تالوس در مورتيس به صورت مفصل لولائي (hinge joint) عمل مي نمايد.

[حركات فلكسيون پلانتار و دورسال در مفصل تيبيوتالار انجام مي پذيرد.] قوزك داخلي قدامي تراز قوزك خارجي قرار داشته، بنابراين وقتي از مورتيس نگاه كنيم نماي مورّبي دارد.anatomy pa

تنه تالوس به شكل ذوزنقه اي است كه قاعده عريض تر آن در قسمت قدام قرار دارد  وقتي مچ پا در وضعيت دورسي فلكسيون قرار گيرد قسمت عريض تر تالوس بين دو قوزك واقع مي گردد. در نتيجه ثبات بيشتري خواهد داشت و بالعكس [مفاصل تحت تالوس (Subtalar) عبارتند از: مفصل تالوناويكولر و مفاصل تالوكالكانئال كه در سطوح متفاوت قرار گرفته اند و مي تواند در جهات گوناگون حركت داشته باشند.] بين استخوان تالوس و پاشنه 3 سطح مفصلي وجود دارد كه فاست خلقي، مياني و قدامي ناميده شده . طرز قرار گرفتن استخوانهاي تالوس و پاشنه طوري است كه كانال تارس را تشكيل مي دهد . كانال تارس از مقابل هم قرار گرفتن دو شيار كه يكي مربوط به استخوان تالوس (Sulcus talus) و ديگري مربوط به استخوان پاشنه (Sulcus Calacaneus) مي باشد تشكيل شده است. كانال تارس شكلي قيفي دارد كه قسمت عريض آن در قسمت قدامي قوزك خارجي قرار دارد Sinus tarsi)) . اين سينوس در قسمت قدامي قوزك خارجي قابل لمس است. بويژه موقعي كه پا در وضعيت آنورسيون (چرخش داخلي) قرار داشته باشد. anatomy-pa

فاست خلفي مفصل تحت تالوس بدين ترتيب است كه سطح محدّب آن روي سطح فوقاني استخوان پاشنه و سطح مقعّر آن روي سطح تحتاني تالوس واقع است  حركت عمدة اين مفصل انورسيون و اورسيون مي باشد . نظر به اينكه استخوان تالوس داخل مورتيس قرار دارد (قفل شده) ، اين استخوان پاشنه است كه در جريان اين حركت جابجايي دارد.

فاست قدامي و مياني تحت تالوس  شامل دو سطح مفصلي هستند كه در سطح فوقاني استخوان پاشنه و در سطح تحتاني؛ تنه (body) و گردن تالوس واقع شده است. در اين مفاصل قسمتي كه مربوط به تالوس است محدب مي باشد. و اين عكس حالتي است كه در فاست خلفي ديده مي‌‌شود.

مفصل تالوناويكولر يكي از مفاصل سه گانه است كه تالوس با استخوانهاي مجاور دارد. در اينجا قسمت محدب سر استخوان تالوس با تقعّري كه در قسمت خلفي استخوان ناويكلولر وجود دارد مفصل مي‌شود.

محور تحت تالوس كه استخوان پاشنه در حول آن گردش مي نمايد با زمين زاويه 45 درجه تشكيل مي دهد و با خطي كه از دومين استخوان متاتارس عبور مي‌كند زاوية 16 درجه مي‌سازد.

در مفاصل مچ پا و مفاصل سه گانة تالوس با استخوانهاي اطراف 3 نوع حركت انجام مي‌گيرد:

1ـ در حول محور طولي به صورت انورسيون و اورسيون، انورسيون عبارت است از بالارفتن كنار داخلي و پايين كنارة خارجي پا، عكس حالت فوق درمورد اورسيون صادق است.

2ـ در حول محور عمودي تيبيا حركات پا به صورت ابدوكسيون (گردش به خارج) واددوكسيون (گردش به داخل) مي‌باشد.

3- در حول محور عرضي (transverse) اين حركات به صورت دورسي فلكسيون و پلانتار فلكسيون است. حركت همزمان پا در حول سه محور فوق به صورت سوپيناسيون و پروناسيون تظاهر مي‌نمايد. سوپيناسيون عبارت است از مخلوطي از انورسيون، اددوكسيون و فلكسيون پلانتار. پروناسيون به حالتي گفته مي‌شود كه پا در وضعيت اورسيون، ابدوكسيون و دورسي فلكسيون قرار گيرد.anatomy pa

نظر به اينكه سطح مفصلي سرتالوس بزرگتر از سطح مفصلي ناويكولر مي‌باشد، اين امكان به وجود مي‌آيد كه حركات انورسيون و اورسيون پا صورت گيرد. مفصل كالكانئوكوبوئيد حركاتي محدود دارد و تا حدودي اجازه ابدوكسيون و اددوكسيون را مي‌دهد. وقتي كه محور تالوناويكولر به موازات محور كالكانئوكوئيد قرار گيرد دامنه حركات از آزادي بيشتري برخوردار مي‌گردد و در نتيجه بي ثباتي پا بيشتر مي‌شود. اين واقعيت در پاي Pronated ديده مي‌شود. و بالعكس در پاي Supinated اين دو محور حالت دور شوند دارند، لذا حركت اين مفاصل عرضي (Transverse) و مفاصل تارسال محدوديت بيشتري داشته و باعث مي‌شوند پا از ثبات بيشتري برخوردار گردد.

 پزشک پا